Wılhelm Liebknecht (1826-1900)

Aralık 11, 2017
Kültür Eserleri > Faşizm Alman Kimliği Türkiye İle İlişkiler - Cilt 1 > Wılhelm Liebknecht (1826-1900)

Wılhelm Lıebknecht (1826-1900)

Karl Liebknecht, ilk dersini Marx’ın yakın arkadaşı ve SPD’nin kurucularından, sosyalist babası Wilhelm Liebknecht’ten almıştı. Bu sonuncusunun da ilginç siyasî yaşamı şöyle olmuştu: Gressen Marburg ve Berlin üniversitelerinde öğrenim görmüştü. Bu dönemde Fransız sosyalist düşüncesine ilgi duymaya başlamıştı. İsviçre’de bir süre ilkokul öğretmenliği yaptıktan sonra 1847’de hukuk öğrenimi görmeye karar vermiş. 1848’te Paris’teki Şubat Devrimi’ne zamanında yetişemeyince, Almanya’ya geçerek başarısızlıkla noktalanan devrimci ayaklanmalara katılıyor. Baden’de gerilemekte olan devrimci mücadeleyi yeniden canlandırma girişimi sırasında yakalanıp sekiz ay hapse mahkûm ediliyor. Serbest bırakıldıktan sonra İsviçre’ye dönüyor. Ama İsviçreli işçiler arasında artan etkisinden korkan Avusturya ve Prusya hükûmetleri, onun Cenevre’den çıkarılmasını sağlıyorlar. O da İngiltere’ye giderek Londra’daki Komünistler Birliği’ne katılıyor. Marx ve Engels ile yakın işbirliğine giriyor. Bu arada “Ausburger Algemeine Zeitung”un Londra muhabiri olarak çalışıyor. 1862’de Prusya hükûmetince affediliyor. Berlin’e dönüp “Norddeutsche Allgemeine Zeitung”un yazarları arasına giriyor. Çok geçmeden de sosyalistler arasında etkili bir konum kazanıor. Bismack onun işçi sınıfı üzerindeki etkisinden ürküyor, onu kendi safına çekmeyi başaramayınca 1865’te Prusya’dan attırıyor.

 

Leipzig’e yerleşen Liebknecht, Ferdinand Lassalle taraından 1863’te kurulan ve güçlükler içinde bulunan Alman Genel İşçi Derneği’ne (ADAV) katılıyor. Orada August Bebel’le yakın dostluk kuruyor. Farklı özellikleriyle birbirlerini tamamlayan bu ikili, yüzyıl sonuna değin Alman sosyalizmine önderlik ediyor. Leipzig’te sosyalizme yeni yandaşlar kazanmak için etkin bir çalışma yürüten Liebknecht, kitleleri eğitme çabalarını “Demokratisches Wohenblatt” dergisi aracılığı ile sürdürüyor. 1867’de işçilerin oylarıyla Kuzey Almanya Reichstag’ına (Parlamento) seçiliyor. Reichstag’da Lassalle’ın devlet sosyalizmi anlayışına karşı çıkıyor. 1869’da Eisenbach’ta toplanan kongrede Bebel’le birlikte Almanya Sosyal Demokrat İşçi Partisi’ni kurup bunun, merkezi Londra’da bulunan I. Internasyonal’a (Uluslararası Emekçiler Birliği) üye olmasını sağlıyor.

 

Fransız – Alman savaşı (1870-1871) sırasında savaş kredileri oylamasına katılmayarak savaşa ve hükûmete karşı yazılar yazıyor. 1872’de “vatana ihanete teşebbüs” suçlamasıyla tutuklanıp aynı suçla yargılanan Babel’le birlikte Hubertusburg Kalesi’nde 2 yıl hapis cezasına çarptırılıyor.

 

Prusya’nın askerî zaferi Alman sosyalistlerinin Reichstag’daki gücünü kıramıyor. Liebknecht, Bismarck’ın önünde bir engel olmaya devam ediyor. Bismarck’ın sosyalistleri sindirmeye yönelmesi, Lassalle ve Liebknecht yandaşlarının 1875’te Gotha’da, Almanya Sosyalist İşçi Partisi adı altında birleşmesini sağlıyor. Bir uzlaşma ürünü olan ve devlet destekli üretim birliklerini öngördüğü için Marx’ın sert eleştirilerine hedef olan Gotha Programı, uzun bir süre Alman sosyalizmine yön verdikten sonra 1891’de yerini Erfurt Programı’na bırakıyor. Bu arada Bismarck, sosyalistlere başta yayın dünyası olmak üzere çeşitli alanlarda yasaklar getiren Antisosyalist Yasa’yı 1878’de Reichstag’dan geçirmeyi başarıyor.

 

Yıllarca süren baskılara karşın sosyal demokratların gücü sürekli artmıştı. Yasanın yürürlükten kalktığı 1890’da sosyal demokratlar büyük başarı göstermişlerdi. Bu başarı aynı zamanda Liebknecht’in kitleleri eğitmeyi temel alan taktiğinin olumlu sonuçlar verdiğini ortaya koymuştu. Çalışmaları serbest bırakılan parti 1891’de Erfurt’ta Almanya Sosyal Demokrat Partisi adını alıyor. Liebknecht, yaşamının son dokuz yılında partinin en etkili gazetesi “Vorwärts”(İleri)deki yazılarıyla partinin önde gelen sözcülerinden biri olmuştu (AB).