146. Bölüm

Kültür Eserleri > THKK 2/A - Tarım, Hayvancılık, Meteoroloji > 146. Bölüm

Ölme ve dirilme motifleri hakkında kuramsal açıklama *

Konuyu değiştirmeden önce, çok sık karşılaştığımız ölme ve dirilme motifleri üzerinde bir kez daha kısaca eğlenelim. Aslında Mysterion’lar bahsinde çokça rastlaşacağız onlarla.

A.van Gennep “Les rites de passage” adlı ünlü yapıtında (1905) ritüel uygulamaların çoğunun bir üçlü sıraya sahip bulundukları sonucuna varıyor. Bu sıralamanın başlıca safhaları ayırım (séparation), intikal (transition) ve dâhil edilme (agrégation) oluyor. Bu intikal ritusları tahlilinin ötesine giderek van Gennep, hayatın devamlı tabiatının izahı için bunların manalarının yorumuna tevessül ediyor. Ona göre intikal ritusları, bunların sembolik ölme ve dirilme temsilleriyle, her toplum tarafından arzulanan baştan hayat veren yenilenme prensiplerini ifade ederler.[1] Öbür taraftan mitosların nasıl bir durumun başka bir duruma intikal ettiğini, boş dünyanın nasıl meskûn hale geldiğini, ölümsüzlerin nasıl fani olduklarını, mevsimlerin nasıl mevsimsiz bir iklimin yerini aldıklarını, insanlığın başlardaki vahdetinin nasıl bir kavim ya da uluslar çokluğu haline geldiğini, cinsiyetsiz (androgynous) varlıkların nasıl erkek ve kadın ayırımına vardıklarını… hikâye ettiğini biliyoruz. Bu yapısal değişmelerle ilişkili olarak, sınıra varma (liminality) sembolleri çoğu kez ölüm ve doğum gibi kavramları temsil ederler. Ritüel öncesi durum ya da yapısal düzenin kaybolması “ölüm”, yeni bir statüye doğru gelişme de “doğum” ya da “emekleme” (infancy) olarak yorumlanır. Böyle bir ölüm-dirim sınırında olma bir yapısal fakirleşme ile bir sembolik zenginleşme devresini ifade eder,[2] bu esas itibariyle ilk prensiplere dönüşle kültür ambarından güç alma durumuna muadildir.

 

[1]              S. T. Kimball.- Gennep, Arnold van, in IESS.

[2]              V. W. Turner.- Myth and symbol, in IESS.

(* )Site yönetimi tarafından eklenen başlık, bağlantı ve içerikler – bu içerikler kitabın orjinalinde yoktur okuma kolaylığı için site yönetimi tarafından eklenmiştir.