141. Bölüm

Kültür Eserleri > THKK 2/A - Tarım, Hayvancılık, Meteoroloji > 141. Bölüm

Anadolu çeşitli uygulama ve ritusların vasi bir hazinesidir. *

Çift Çıkarma ya da Çift Ekmeği ayininin tasviriyle seyirlik oyunları konusuna de değinir olduk. Ancak biz bunu daha ayrıntılı olarak bu cildin öbür bölümünde, “Tarım Teknikleri” ile birlikte ele alacağımız çeşitli festivaller (Hıdrellez vs.) içinde mütalâa edeceğiz. Burada, seyirlik oyunlarının da, rakslar gibi, aslında-birer mümbitlik ritusu olduklarını vurgulamakla yetineceğiz. Gerçekten “… Anadolu, çeşitli uygulama ve ritusların vâsi bir hazinesidir. Bu uygulamalarda ilkel dramatik eğilimler bulunur… ve bu ilkel şekilde dramanın öğelerine hattâ bazı halk danslarında… rastlanır. Bütün bunlar bizim Anadolu ve Orta Asyalı atalarımızdan arda kalmış kült kalıntıları olup Anadolu köylüleri arasında “bugüne kadar devam etmiş ve aslında Doğa’da bir değişmeye bağlı birer davranıştan ibarettirler; hatta ücra tek bir köyde bile değişik varyantlarıyla şaşırtıcı bir güçle yaşamaya devam ediyorlar; bunlar Anadolu’da yaygın olup sadece genel karakter itibariyle değil, fakat bireysel ayrıntılı uygunluğu bakımından da müşabih hususiyet arz ediyorlar”.

 

“… Dramadan sadece ritüele tümden yeni bir içerik verildiğinde söz edilebilir. Anadolu’nun ritüel dramaları hiçbir zaman edebî safhaya geçmemiştir… Bunların Dionysos ritusları gibi bir edebî şekil içinde gelişmemiş olmaları… dış nedenlere, ezcümle, müdahaleleriyle Anadolu halk âdetlerinin dramatik gelişmesine engel olmuş bir yandan Bizans Kilisesi, diğer yandan da İslâm’a bağlıdır. Büyük ölçüde bunların (halk âdetlerinin) dramatik öğeleri folklorda muhafaza edilmiş durumdadır. Halk dramasının öğeleri geniş ölçüde takvim veya mevsim devreleriyle irtibatta ritüellerde, ailevî ayinlerde temsil edilmektedir”. “Cambridge Mektebi tarafından geliştirilmiş olan J. Frazer’in ana hatlarını çizdiği izah şekline göre bu oyunlar mevsimlik mümbitlik rituslarının kalıntılarıdır”.

 

E.T. Kirby ise buna karşı çıkıp bunların doğruca şamanlıktan geldiklerini iddia ediyor. Ama Anadolu oyunlarında Cambridge Mektebi’nin görüşünün ağır bastığını söyleyebiliriz.[1]

 

[1]              M. And.- On the dramatic fertility rituals.

( * )Site yönetimi tarafından eklenen başlık, bağlantı ve içerikler – bu içerikler kitabın orjinalinde yoktur okuma kolaylığı için site yönetimi tarafından eklenmiştir.